<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<marc:record xmlns:marc="http://www.loc.gov/MARC21/slim" type="Bibliographic">
   <marc:leader>00000pam a2200000 c 4500</marc:leader>
   <marc:controlfield tag="001">970616554</marc:controlfield>
   <marc:controlfield tag="003">DE-101</marc:controlfield>
   <marc:controlfield tag="005">20171203155717.0</marc:controlfield>
   <marc:controlfield tag="007">tu</marc:controlfield>
   <marc:controlfield tag="008">040311s2004    gw ||||| |||| 00||||ger  </marc:controlfield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="015">
      <marc:subfield code="a">04,A40,0132</marc:subfield>
      <marc:subfield code="z">04,N15,0516</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">dnb</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="7" ind2=" " tag="016">
      <marc:subfield code="2">DE-101</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">970616554</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="020">
      <marc:subfield code="a">9783895345623</marc:subfield>
      <marc:subfield code="c">kart. : EUR 7.50, sfr 14.00</marc:subfield>
      <marc:subfield code="9">978-3-89534-562-3</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="020">
      <marc:subfield code="a">3895345628</marc:subfield>
      <marc:subfield code="c">kart. : EUR 7.50, sfr 14.00</marc:subfield>
      <marc:subfield code="9">3-89534-562-8</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="3" ind2=" " tag="024">
      <marc:subfield code="a">9783895345623</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="5" ind2="2" tag="028">
      <marc:subfield code="a">562</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="035">
      <marc:subfield code="a">(DE-599)DNB970616554</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="035">
      <marc:subfield code="a">(OCoLC)231985606</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="040">
      <marc:subfield code="a">1145</marc:subfield>
      <marc:subfield code="b">ger</marc:subfield>
      <marc:subfield code="c">DE-101</marc:subfield>
      <marc:subfield code="d">9999</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="041">
      <marc:subfield code="a">ger</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="044">
      <marc:subfield code="c">XA-DE-NW</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="7" ind2="4" tag="082">
      <marc:subfield code="a">230</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">360</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">610</marc:subfield>
      <marc:subfield code="q">DE-101</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">22sdnb</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="090">
      <marc:subfield code="a">b</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="0" ind2="0" tag="245">
      <marc:subfield code="a">Alkohol - Sünde oder Sucht?</marc:subfield>
      <marc:subfield code="b">Enthaltsamkeitsbewegung, Trinkerfürsorge und Suchtberatung im evangelischen Westfalen</marc:subfield>
      <marc:subfield code="c">Bernd Hey ...</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="1" tag="264">
      <marc:subfield code="a">Bielefeld</marc:subfield>
      <marc:subfield code="b">Verl. für Regionalgeschichte</marc:subfield>
      <marc:subfield code="c">2004</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="300">
      <marc:subfield code="a">56 S.</marc:subfield>
      <marc:subfield code="b">Ill.</marc:subfield>
      <marc:subfield code="c">25 cm</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="336">
      <marc:subfield code="a">Text</marc:subfield>
      <marc:subfield code="b">txt</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">rdacontent</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="337">
      <marc:subfield code="a">ohne Hilfsmittel zu benutzen</marc:subfield>
      <marc:subfield code="b">n</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">rdamedia</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="338">
      <marc:subfield code="a">Band</marc:subfield>
      <marc:subfield code="b">nc</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">rdacarrier</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="1" ind2=" " tag="490">
      <marc:subfield code="a">Religion in der Geschichte</marc:subfield>
      <marc:subfield code="v">Bd. 12</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="520">
      <marc:subfield code="a">Vorwort 7 Bernd Hey und Matthias Rickling "Seid mäßig und nüchtern, fleißig und sparsam, zufrieden und gehorsam" Mäßigkeits- und Enthaltsamkeitspropaganda in evangelischen Kirchengemeinden 9 Kerstin Stockhecke "Bete und arbeite" Die Trinkerheilstätten in Bethel bis zum Ersten Weltkrieg 25 Bärbel Thau "Kampf Mann gegen Mann" Die Trinkerfürsorge des Ortsverbandes für Innere Mission in Bielefeld 1925 bis 1945 39 Kerstin Stockhecke und Bärbel Thau "Erbbiologisch minderwertig" Alkoholiker im Nationalsozialismus 43 Bärbel Thau Von der Sünde zur Sucht Suchtkrankenhilfe im Ev. Johanneswerk e.V. 47 Quellen- und Literaturverzeichnis 55. Der Kampf gegen die Trunksucht und den &gt;Teufel Alkohol&lt; hat eine lange evangelische Tradition von den ersten Mäßigkeits- und Enthaltsamkeitsvereinen bis hin zu der Trinkerfürsorge, den Suchtberatungsstellen und Fachkliniken der Inneren Mission und der Diakonie. Die Ausstellung geht auf die unterschiedlichen Strategien der &gt;Antialkoholiker&lt; (Mäßigkeit oder Enthaltsamkeit) ebenso ein wie auf die Sicht des Alkoholismus als Sünde (Pfarrer) oder Krankheit (Arzt).</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="648">
      <marc:subfield code="a">Geschichte</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="650">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4001220-7</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4001220-7</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040012204</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Alkoholismus</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="650">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4012046-6</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4012046-6</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040120465</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Diakonie</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="650">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4126446-0</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4126446-0</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)041264460</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Suchtkrankenhilfe</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="650">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4012046-6</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4012046-6</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040120465</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Diakonie</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="650">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4450748-3</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4450748-3</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)950230596</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Abstinenzbewegung</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="650">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4047538-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4047538-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040475387</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Protestantismus</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="651">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040657817</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Westfalen</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="651">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040657817</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Westfalen</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="651">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040657817</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Westfalen</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="653">
      <marc:subfield code="a">(VLB-FS)Alkohol</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="653">
      <marc:subfield code="a">(VLB-FS)Trinkerfürsorge</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="653">
      <marc:subfield code="a">(VLB-FS)Suchtberatung</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="653">
      <marc:subfield code="a">(VLB-FS)Diakonie</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="653">
      <marc:subfield code="a">(VLB-PF)BC: Paperback</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="653">
      <marc:subfield code="a">(VLB-WI)1: Hardcover, Softcover, Karte</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="653">
      <marc:subfield code="a">(VLB-WG)557: Geschichte / Neuzeit 1914 - 1945/49</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="655">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4135467-9</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4135467-9</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)041354672</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Ausstellungskatalog</marc:subfield>
      <marc:subfield code="y">2004</marc:subfield>
      <marc:subfield code="z">Steinhagen</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd-content</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="655">
      <marc:subfield code="a">Ausstellung</marc:subfield>
      <marc:subfield code="z">Steinhagen &lt;2004&gt;</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="655">
      <marc:subfield code="a">Ausstellung</marc:subfield>
      <marc:subfield code="z">Steinhagen &lt;2004&gt;</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="7" tag="655">
      <marc:subfield code="a">Ausstellung</marc:subfield>
      <marc:subfield code="z">Steinhagen &lt;2004&gt;</marc:subfield>
      <marc:subfield code="2">gnd</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="0" ind2="0" tag="689">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040657817</marc:subfield>
      <marc:subfield code="D">g</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Westfalen</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="0" ind2="1" tag="689">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4001220-7</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4001220-7</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040012204</marc:subfield>
      <marc:subfield code="D">s</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Alkoholismus</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="0" ind2="2" tag="689">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4012046-6</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4012046-6</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040120465</marc:subfield>
      <marc:subfield code="D">s</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Diakonie</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="0" ind2="3" tag="689">
      <marc:subfield code="A">z</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Geschichte</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="0" ind2="4" tag="689">
      <marc:subfield code="A">f</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Ausstellung</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="0" ind2="5" tag="689">
      <marc:subfield code="A">g</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Steinhagen &lt;2004&gt;</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="0" ind2=" " tag="689">
      <marc:subfield code="5">DE-101</marc:subfield>
      <marc:subfield code="5">DE-101</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="1" ind2="0" tag="689">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040657817</marc:subfield>
      <marc:subfield code="D">g</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Westfalen</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="1" ind2="1" tag="689">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4126446-0</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4126446-0</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)041264460</marc:subfield>
      <marc:subfield code="D">s</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Suchtkrankenhilfe</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="1" ind2="2" tag="689">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4012046-6</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4012046-6</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040120465</marc:subfield>
      <marc:subfield code="D">s</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Diakonie</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="1" ind2="3" tag="689">
      <marc:subfield code="A">f</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Ausstellung</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="1" ind2="4" tag="689">
      <marc:subfield code="A">g</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Steinhagen &lt;2004&gt;</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="1" ind2=" " tag="689">
      <marc:subfield code="5">DE-101</marc:subfield>
      <marc:subfield code="5">DE-101</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="2" ind2="0" tag="689">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4065781-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040657817</marc:subfield>
      <marc:subfield code="D">g</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Westfalen</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="2" ind2="1" tag="689">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4450748-3</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4450748-3</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)950230596</marc:subfield>
      <marc:subfield code="D">s</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Abstinenzbewegung</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="2" ind2="2" tag="689">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)4047538-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/4047538-4</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)040475387</marc:subfield>
      <marc:subfield code="D">s</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Protestantismus</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="2" ind2="3" tag="689">
      <marc:subfield code="A">f</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Ausstellung</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="2" ind2="4" tag="689">
      <marc:subfield code="A">g</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Steinhagen &lt;2004&gt;</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="2" ind2=" " tag="689">
      <marc:subfield code="5">DE-101</marc:subfield>
      <marc:subfield code="5">DE-101</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="1" ind2=" " tag="700">
      <marc:subfield code="0">(DE-588)121046443</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">http://d-nb.info/gnd/121046443</marc:subfield>
      <marc:subfield code="0">(DE-101)121046443</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">Hey, Bernd</marc:subfield>
      <marc:subfield code="d">1942-2011</marc:subfield>
      <marc:subfield code="e">Mitwirkender</marc:subfield>
      <marc:subfield code="4">ctb</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2="0" tag="830">
      <marc:subfield code="a">Religion in der Geschichte</marc:subfield>
      <marc:subfield code="v">Bd. 12</marc:subfield>
      <marc:subfield code="w">(DE-101)022532293</marc:subfield>
      <marc:subfield code="w">(DE-600)2056074-6</marc:subfield>
      <marc:subfield code="9">212</marc:subfield>
      <marc:subfield code="7">as</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1=" " ind2=" " tag="850">
      <marc:subfield code="a">DE-101a</marc:subfield>
      <marc:subfield code="a">DE-101b</marc:subfield>
   </marc:datafield>
   <marc:datafield ind1="r" ind2=" " tag="925">
      <marc:subfield code="a">ra</marc:subfield>
   </marc:datafield>
</marc:record>
